Şaftlarmehaniki ulgamlarda möhüm bölekler bolup, momenti we podşipnik egilme momentlerini geçirýän mahalynda ähli geçirijilik elementlerini goldaýan esasy sütün bolup hyzmat edýär. Şaftyň dizaýny diňe bir onuň aýratyn aýratynlyklaryna däl, eýsem onuň şaft ulgamynyň umumy gurluşy bilen utgaşdyrylmagyny hem göz öňünde tutmalydyr. Hereket we güýç geçirijiligi wagtynda başdan geçirilýän ýüküň görnüşine baglylykda, şaftlar şpindellere, hereketlendiriji şaftlara we aýlanýan şaftlara bölünip bilner. Şeýle hem, olar oklarynyň görnüşine görä göni şaftlara, eksentrik şaftlara, krank şaftlaryna we çeýe şaftlara bölünip bilner.
Şpindeller
1. Berkidilen şpindel
Bu görnüşli şpindel hereketsiz galyp, diňe egilme momentlerini göterýär. Onuň ýönekeý gurluşy we gowy berkligi ony welosiped oklary ýaly ulanyşlar üçin amatly edýär.
2. Aýlanýan şpindel
Hereketsiz şpindellerden tapawutlylykda, aýlanýan şpindeller hereket wagtynda egilme momentlerine hem eýedirler. Olar, adatça, otly tekerleriniň oklarynda duş gelýär.
Hereketlendiriji Şaft
Hereketlendiriji wallar momenti geçirmek üçin niýetlenendir we adatça ýokary aýlanma tizlikleri sebäpli has uzyn bolýar. Merkezden gaçyryş güýçleriniň döredýän güýçli titremeleriniň öňüni almak üçin, hereketlendiriji walyň massasy onuň töweregi boýunça deň paýlanýar. Häzirki zaman hereketlendiriji wallary köplenç boş gurluşlary ulanýar, bu bolsa berk wallara garanyňda has ýokary kritiki tizlikleri üpjün edýär, bu bolsa olary has howpsuz we materiallary has tygşytly edýär. Mysal üçin, awtoulag hereketlendiriji wallary adatça birmeňzeş galyň polat plitalardan ýasalýar, agyr ýük awtoulaglary bolsa köplenç tikinsiz polat turbalary ulanýar.
Aýlanýan Şaft
Aýlanýan wallar egilme we burulma momentlerine çydamlylygy bilen tapawutlanýar, bu bolsa olary mehaniki enjamlarda iň köp ýaýran bölekleriň birine öwürýär.
Göni Şaft
Göni wallaryň çyzykly oklary bar we olar optiki we basgançakly wallara bölünip bilner. Göni wallar adatça hapa bolýar, ýöne berkligi we burulma durnuklylygyny saklap, agramy azaltmak üçin boşluklar bilen dizaýn edilip bilner.
1. Optiki mil
Görnüşi ýönekeý we öndürmegi aňsat bolan bu wallar, esasan, transmissiýa üçin ulanylýar.
2. Basgançakly mil
Basgançakly uzynlyk kesimi bolan wal basgançakly wal diýlip atlandyrylýar. Bu dizaýn bölekleriň has aňsat gurnalmagyny we ýerleşdirilmegini ýeňilleşdirýär, bu bolsa ýüküň has netijeli paýlanmagyna getirýär. Onuň görnüşi birmeňzeş berklikdäki şöhlä meňzese-de, onuň köp sanly dartgynlyk konsentrasiýa nokatlary bar. Şu häsiýetleri sebäpli basgançakly wallar dürli geçirijilik ulgamlarynda giňden ulanylýar.
3. Eksantrik mil
Eksantrik mil porşenli hereketlendirijilerde möhüm bölekdir. Dört taktly hereketlendirijilerde eksantrik mil adatça krank miliniň ýarysynda işleýär, ýöne şol bir wagtyň özünde ýokary aýlanma tizligini saklaýar we uly momente çydamly bolmaly. Netijede, eksantrik miliň dizaýny onuň berkligine we goldaw mümkinçiliklerine berk talaplar goýýar.
Eksantrik miller adatça ýöriteleşdirilen çoýundan ýasalýar, emma käbirleri has berk bolmak üçin döwülen materiallardan ýasalýar. Eksantrik miliň dizaýny hereketlendirijiniň umumy arhitekturasynda möhüm rol oýnaýar.
4. Şpilkaly Şaft
Şplaýn wallar özleriniň özboluşly keşbi üçin atlandyrylýar, olaryň ýüzünde uzynlykdaky açar ýoly bar. Bu açar ýollary wala oturdylan aýlanýan bölekleriň sinhronlaşdyrylan aýlanyşyny saklamaga mümkinçilik berýär. Bu aýlanyş ukybyndan başga-da, şplaýn wallar ok boýunça hereket etmäge hem mümkinçilik berýär, käbir dizaýnlarda tormoz we rul ulgamlarynda ulanmak üçin ygtybarly gulplaýyş mehanizmleri bar.
Başga bir görnüş teleskopiki wal bolup, ol içki we daşky turbalardan ybaratdyr. Daşky turbanyň içki dişleri bar, içki turbanyň bolsa daşarky dişleri bar, bu bolsa olaryň bir-birine berk oturmagyna mümkinçilik berýär. Bu dizaýn diňe bir aýlanma momentini geçirmek bilen çäklenmän, eýsem uzynlygy boýunça uzalmak we gysgalmak mümkinçiligini hem üpjün edýär, bu bolsa ony transmissiýa dişlilerini çalyşmak mehanizmlerinde ulanmak üçin amatly edýär.
5. Dişli wal
Dişli çarhyň dedendum tegeleginden açar ýolunyň aşagyna çenli aralyk minimal bolanda, dişli çarh we wal dişli çarh wal diýlip atlandyrylýan ýeke bir bitewi birlige birleşdirilýär. Bu mehaniki bölek aýlanýan bölekleri goldaýar we hereketi, momenti ýa-da egilme momentlerini geçirmek üçin olar bilen bilelikde işleýär.
6. Gurçuk şafty
Gurçuk wal, adatça, gurçugy we walyň ikisini hem birleşdirýän ýeke-täk birlik hökmünde gurulýar.
7. Içi boş şaft
Içi boş merkez bilen dizaýn edilen wal içi boş wal diýlip atlandyrylýar. Momenti geçirýän wagty, içi boş walyň daşky gatlagy iň ýokary kesiş stresini başdan geçirýär, bu bolsa materiallaryň has netijeli ulanylmagyna mümkinçilik berýär. Içi boş we berk wallaryň egilme momenti deň bolan şertlerde, içi boş wallar öndürijilige zyýan ýetirmezden agramy ep-esli azaldýar.
Krank mili
Krank mili, adatça, uglerod gurluşly polatdan ýa-da çeýe demirden ýasalýan hereketlendirijiniň möhüm bölegidir. Onuň iki esasy bölegi bar: esasy žaž we birleşdiriji ştanga žaž. Esasy žaž hereketlendirijiniň blokuna oturdylýar, birleşdiriji ştanga žaž bolsa birleşdiriji ştanganyň uly ujuna birikýär. Birikdiriji ştanganyň kiçi ujy silindrdäki porşen bilen birikýär we klassiki žaž-sürgüç mehanizmini emele getirýär.
Ekssentrik Şaft
Eksentrik wal, merkezi bilen deňleşdirilmedik okly wal hökmünde kesgitlenýär. Esasan bölekleriň aýlanmagyny ýeňilleşdirýän adaty wallardan tapawutlylykda, eksentrik wallar hem aýlanmany, hem-de öwrülişi geçirip bilýär. Wallaryň arasyndaky merkezi aralygy sazlamak üçin, eksentrik wallar, adatça, V-guşakly hereketlendiriji ulgamlary ýaly tekiz baglanyşyk mehanizmlerinde ulanylýar.
Çeýe Şaft
Çeýe wallar, esasan, momenti we hereketi geçirmek üçin niýetlenendir. Burulma berkligine garanyňda egilme berkliginiň has pes bolmagy sebäpli, çeýe wallar dürli päsgelçilikleriň daşyndan aňsatlyk bilen geçip bilýärler we esasy güýç bilen işleýän maşynyň arasynda uzak aralyklara geçirijiligi üpjün edýärler.
Bu wallar goşmaça aralyk geçiriji enjamlara mätäçlik bolmazdan, deňeşdirme hereketi bolan iki okuň arasynda hereketiň geçirilmegini ýeňilleşdirýär, bu bolsa olary uzak aralyklara ulanmak üçin amatly edýär. Olaryň ýönekeý dizaýny we arzan bahasy dürli mehaniki ulgamlarda meşhurlygyna goşant goşýar. Mundan başga-da, çeýe wallar zarbalary we titremeleri siňdirmäge kömek edýär we umumy öndürijiligi ýokarlandyrýar.
Umumy ulanylyşlara elde saklanýan elektrik gurallary, stanoklardaky käbir geçirijilik ulgamlary, odometrler we uzakdan dolandyryş enjamlary girýär.
1. Güýçli görnüşli çeýe mil
Güýçli görnüşli çeýe wallar ýumşak wal birleşmesiniň ujunda berk birleşme bilen üpjün edilen we şlang birleşmesiniň içinde süýşýän ýeň bilen üpjün edilen. Bu wallar, esasan, moment geçirijiligi üçin niýetlenendir. Güýçli görnüşli çeýe wallar üçin esasy talap ýeterlik burulma berkligidir. Adatça, bu wallar bir ugurly geçirijiligi üpjün etmek üçin ters garşy mehanizmleri öz içine alýar. Daşky gatlak has uly diametrli polat sim bilen gurulýar we käbir dizaýnlarda özen sterženi ýok, bu bolsa aşynma garşylygyny we çeýeligini ýokarlandyrýar.
2. Dolandyryş görnüşli çeýe mil
Dolandyryş görnüşli çeýe wallar, esasan, hereketi geçirmek üçin niýetlenendir. Olaryň geçirýän momenti, esasan, sim çeýe wal bilen şlangyň arasynda döreýän sürtülme momentini ýeňip geçmek üçin ulanylýar. Pes egilme berkligine eýe bolmak bilen birlikde, bu wallar ýeterlik burulma berkligine hem eýe bolmalydyr. Güýç görnüşli çeýe wallar bilen deňeşdirilende, dolandyryş görnüşli çeýe wallar öz gurluş aýratynlyklary bilen häsiýetlendirilýär, olar özen sterženiniň bolmagy, sargy gatlaklarynyň sanynyň köp bolmagy we simleriň diametriniň kiçi bolmagy ýalydyr.
Çeýe Şaftyň Gurluşy
Çeýe wallar, adatça, birnäçe bölekden ybarat: sim çeýe wal, çeýe wal birleşmesi, şlang we şlang birleşmesi.
1. Simli çeýe mil
Simli çeýe wal, şeýle hem çeýe wal diýlip atlandyrylýar, tegelek kesişik emele getirýän polat simiň birnäçe gatlagyndan gurulýar. Her gatlak bir wagtyň özünde birnäçe simli sapakdan ybarat bolup, oňa köp sapakly ýaza meňzeş gurluş berýär. Simiň iň içki gatlagy özen sterženiniň daşyna saralýar, goňşy gatlaklar bolsa garşylykly ugurlara saralýar. Bu dizaýn köplenç oba hojalyk tehnikalarynda ulanylýar.
2. Çeýe mil birleşmesi
Çeýe wal birleşmesi güýç çykyş walyny işleýän böleklere birikdirmek üçin niýetlenendir. Iki görnüşli birikdiriş bar: üýtgemeýän we süýşýän. Özboluşly görnüş, adatça, gysga çeýe wallar üçin ýa-da egilme radiusynyň deňeşdirme boýunça üýtgewsiz galýan ýerlerinde ulanylýar. Tersine, süýşýän görnüş, egilme radiusynyň iş wagtynda düýpli üýtgeýän mahalynda ulanylýar, bu bolsa şlangyň içinde has köp hereket etmäge mümkinçilik berýär we şlang egilende uzynlygyň üýtgemegine laýyk gelýär.
3. Şlang we şlang birleşmesi
Şlang, gorag örtügi diýlip hem atlandyrylýar, simiň çeýe walynyň daşarky bölekler bilen degmeginiň öňüni almak üçin hyzmat edýär we operatoryň howpsuzlygyny üpjün edýär. Mundan başga-da, ol ýaglaýjy maddalary saklap we hapa girmeginiň öňüni alyp bilýär. Iş wagtynda şlang goldaw berýär, çeýe walyň dolandyrylmagyny aňsatlaşdyrýar. Belli bir zat, şlang geçirijilik wagtynda çeýe wal bilen aýlanmaýar, bu bolsa ýumşak we netijeli işlemegi üpjün edýär.
Inženerler we dizaýnerler üçin mehaniki ulgamlarda iň gowy öndürijiligi we ygtybarlylygy üpjün etmek üçin wallaryň dürli görnüşlerini we funksiýalaryny düşünmek örän möhümdir. Belli bir ulanylyşlar üçin degişli wal görnüşini saýlamak bilen, enjamlaryň netijeliligini we uzak ömürliligini ýokarlandyryp bolýar. Mehaniki bölekler we olaryň ulanylyşlary barada has giňişleýin maglumat almak üçin iň soňky täzelenmelerimizi yzarlaň!
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 15-nji oktýabry
